نشانه‌های اولیه نارسایی حاد کبدی چیست ؟

نارسایی حاد کبدی (Acute Liver Failure – ALF) یکی از اورژانسی‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین شرایط پزشکی است که می‌تواند در مدت زمانی بسیار کوتاه جان بیمار را به خطر بیندازد. برخلاف بیماری‌های مزمن کبدی که طی سال‌ها پیشرفت می‌کنند اختلال شدید و ناگهانی کبد اغلب در فردی که سابقه شناخته‌شده‌ای از بیماری ندارد بروز می‌کند. همین ویژگی ناگهانی بودن تشخیص به‌موقع آن را دشوارتر و در عین حال حیاتی‌تر می‌سازد.
در مراحل اولیه نشانه‌های اختلال شدید و ناگهانی کبد اغلب غیراختصاصی و مبهم هستند علائمی مانند تهوع، بی‌حالی، کاهش اشتها یا احساس ناخوشی عمومی که به‌راحتی می‌توان آن‌ها را با مشکلات ساده‌تر گوارشی یا عفونت‌های ویروسی اشتباه گرفت. با این حال پشت این علائم ظاهراً ساده روندی پرسرعت از تخریب عملکرد کبد در حال شکل‌گیری است که می‌تواند در صورت بی‌توجهی به عوارضی شدید مانند اختلالات انعقادی، آنسفالوپاتی ، ادم مغزی و نارسایی چند اندامی منجر شود.
اهمیت تشخیص زودهنگام نه‌تنها در کاهش مرگ‌ومیر بلکه در تعیین مسیر درمانی بیمار نقشی کلیدی دارد. تشخیص سریع می‌تواند امکان مداخلات درمانی مؤثر حذف عامل زمینه‌ای (مانند مسمومیت دارویی) و در موارد پیشرفته ارزیابی به‌موقع برای پیوند کبد را فراهم کند. به همین دلیل آشنایی با نشانه‌های اولیه ALF و دانستن زمان مناسب برای انجام بررسی‌های تشخیصی برای پزشکان کادر درمان و حتی بیماران اهمیت زیادی دارد.

شناسایی علائم اولیه ALF اغلب چالش‌برانگیزترین بخش است زیرا این علائم می‌توانند مبهم و مشابه بیماری‌های خفیف‌تر باشند. کبد ممکن است در مراحل اولیه آسیب جدی درد واضحی ایجاد نکند.

علائم گوارشی

شایع‌ترین شکایات اولیه بیماران شامل موارد زیر است:
تهوع و استفراغ مداوم: به ویژه اگر اخیراً بیمار در معرض داروها یا سموم خاصی قرار گرفته باشد.
خستگی مفرط: فراتر از خستگی روزمره یک ضعف عمومی و ناتوانی در انجام فعالیت‌های عادی.
بی‌اشتهایی: از دست دادن ناگهانی علاقه به غذا.
درد شکمی خفیف تا متوسط: اغلب در ربع فوقانی راست شکم ناشی از اتساع کپسول گلیسون (کپسول پوشاننده کبد).

زردی

زردی (یرقان) یکی از اولین نشانه‌های فیزیکی واضح است اما باید توجه داشت که همیشه اولین علامت نیست. در اختلال شدید و ناگهانی کبد زردی به دلیل ناتوانی کبد در پردازش بیلی‌روبین رخ می‌دهد.اگر زردی در کمتر از 7 روز از شروع علائم آغاز شود (به ویژه اگر با اختلالات انعقادی همراه باشد) احتمال بسیار بالاتر از هپاتیت مزمن است.

سونوگرافی کبد

سونوگرافی اولین و مهم‌ترین روش تصویربرداری در بیماران مبتلا به اختلال شدید و ناگهانی کبد است. این روش بدون تابش اشعه انجام می‌شود و به پزشک کمک می‌کند تا اندازه کبد یکنواختی بافت وضعیت جریان خون در ورید پورت و وجود مایعات آزاد در شکم (آسیت) را ارزیابی کند. سونوگرافی همچنین برای رد عللی مانند انسداد مجاری صفراوی یا ترومبوز وریدی بسیار مفید است.

سی‌تی‌اسکن کبد

سی‌تی‌اسکن در تشخیص مستقیم نقش فرعی دارد اما برای بررسی ساختار کبد و شناسایی علل زمینه‌ساز مثل توده‌ها لخته‌های عروقی یا خون‌ریزی داخلی بسیار مؤثر است. این روش همچنین می‌تواند تغییرات اندازه کبد و عوارض بیماری را نشان دهد. در مراکز درمانی تخصصی از CT برای ارزیابی شدت آسیب بافتی و رد سایر اختلالات شکمی استفاده می‌شود.

ام‌آر‌آی کبد

MRI یکی از دقیق‌ترین ابزارها برای ارزیابی بافت کبد در بیماران دچار ALF است. این روش می‌تواند میزان تخریب سلولی التهاب و تغییرات عروقی را با وضوح بالا نشان دهد. همچنین از MRCP (MR Cholangiopancreatography) برای تشخیص افتراقی بین آسیب پارانشیمی کبد و انسداد صفراوی استفاده می‌شود. در مراحل پیشرفته‌تر نارسایی MRI مغز نیز برای بررسی ادم مغزی – یکی از عوارض خطرناک ALF – انجام می‌گیرد.

نمونه‌برداری از کبد

در مواردی که علت اختلال شدید و ناگهانی کبد مشخص نیست ممکن است از بیوپسی برای تشخیص دقیق‌تر استفاده شود. این روش با گرفتن نمونه‌ای بسیار کوچک از بافت کبد اطلاعات مهمی درباره میزان نکروز، التهاب یا فیبروز فراهم می‌کند. به دلیل خطر خون‌ریزی در بیماران دچار نارسایی حاد نمونه‌ برداری کبد معمولاً به صورت ترانس‌ژوگولار (از طریق ورید) انجام می‌شود تا ایمن‌تر باشد.

هپاتیت ویروسی یکی از مهم‌ترین و شایع‌ترین علل بروز نارسایی حاد کبدی در افرادی است که پیش از آن بیماری زمینه‌ای کبد نداشته‌اند. ویروس‌های هپاتیت، به‌ویژه هپاتیت A، B و E، می‌توانند با ایجاد التهاب شدید و پاسخ ایمنی بیش‌ازحد، موجب تخریب گسترده سلول‌های کبدی شوند. این تخریب سریع باعث کاهش ناگهانی توانایی کبد در انجام وظایف حیاتی مانند سم‌زدایی خون، تنظیم متابولیسم و تولید فاکتورهای انعقادی می‌شود. در نتیجه، بیمار دچار افزایش بیلی‌روبین، اختلالات انعقادی و انسفالوپاتی کبدی می‌گردد. در برخی موارد، شدت آسیب آن‌قدر زیاد است که حتی با درمان حمایتی نیز بازگشت عملکرد کبد ممکن نیست. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام هپاتیت و پایش دقیق عملکرد کبد نقش کلیدی در پیشگیری از پیشرفت به نارسایی حاد کبدی دارد.

نارسایی حاد کبدی یکی از جدی‌ترین اختلالات داخلی است که تشخیص زودهنگام آن نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ جان و جلوگیری از پیشرفت بیماری دارد. آگاهی نسبت به علائم اولیه مراقبت پزشکی مداوم و مراجعه به مراکز تخصصی می‌تواند احتمال درمان موفق را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.
مرکز نمونه برداری یاس نیاوران با استفاده از سونوگرافی پیشرفته هدایت‌شده (TRUS) تکنیک‌های الاستوگرافی برای شناسایی ضایعات مشکوک و نیدل‌های ظریف و دقیق شرایطی را ایجاد می‌کند که بیماران با کمترین درد و عوارض بتوانند از بالاترین سطح دقت تشخیصی بهره‌مند شوند. این مرکز با رویکرد مبتنی بر علم و فناوری نقشی کلیدی در شناسایی زودهنگام بیماری‌های کبدی و پیشگیری از رسیدن آن‌ها به مرحله‌ی نارسایی حاد ایفا می‌کنند.برای دریافت نوبت می توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره تماس 02126135170 اقدام کنید.



منابع
ncbi.nlm.nih.gov
aasld.org